28 sierpień DigitalWellbeing w rodzicielstwie / AKTUALNOŚCI

Dzieci, młodzież i technologia: zdrowie psychiczne pokoleń online

Współczesne technologie, w tym smartfony, media społecznościowe, gry komputerowe, stały się w ostatnich latach nieodłączną częścią życia dzieci i młodzieży.

Wraz z rosnącą obecnością technologii w ich życiu, nasilają się także obawy dotyczące wpływu tych narzędzi na zdrowie psychiczne młodych ludzi.

Z raportu American Psychological Association (APA) z 2024 roku wynika, że nastolatki średnio spędzają 4,8 godzin dziennie na mediach społecznościowych, takich jak YouTube, Tiktok czy Instagram. Aż 37% przyznaje, że korzysta z nich przez 5 godzin lub dłużej. Wśród młodzieży spędzającej najwięcej czasu online, 41% ocenia swoje zdrowie psychiczne jako złe lub bardzo złe – w porównaniu do 23% wśród rzadziej korzystających. Co więcej, 60% użytkowników intensywnie korzystających z mediów społecznościowych, deklarowało słabe relacje z rodzicami i słabą relację z nimi (DeAngelis, 2024).

tai-bui-uQfed76vlwc-unsplash

Badania wskazują na powiązania między intensywnym korzystaniem z technologii a objawami depresji, lęku, problemami ze snem, impulsywnością oraz pogorszeniem funkcjonowania psychospołecznego (Wojtkowska i in., 2023; Ivie i in., 2020). Meta-analiza Ye i in. (2023) potwierdza, że uzależnienie od internetu (IA) i depresja u młodzieży są ze sobą silnie powiązane – zarówno dzieci i nastolatki z depresja są bardziej narażone na rozwój uzależnienie od internetu jak i odwrotnie. Co ważne, to właśnie uzależnienie od Internetu miało silniejszy wpływ na ryzyko wystąpienia depresji niż odwrotnie, co sugeruje, że nadużywanie technologii może być istotnym czynnikiem ryzyka zaburzeń nastroju u młodych ludzi (Ye i in., 2023).

Szczególnie negatywny wpływ mediów społecznościowych obserwuje się w zakresie lęku, depresji i niskiej samooceny. Zależność ta jest silniejsza u dziewcząt oraz przy większej intensywności użytkowania (Sohn i in., 2019). Metaanaliza 12 badań potwierdziła istnienie korelacji między korzystaniem z mediów społecznościowych a objawami depresji. Piteo i Ward (2020) w swoim systematycznym przeglądzie zauważyli, że dzieci i młodzież w wieku 5 do 18 lat wykazywały zwiększone ryzyko depresji i lęku przy nadmiernym korzystaniu z portali społecznościowych. Zaznaczono jednak, że efekty te były umiarkowane, a jakość wielu badań – ograniczona. 

Część badań sugeruje możliwe zależności przyczynowe, zwłaszcza w kontekście biernego przeglądania treści i porównań społecznych. (Sohn i in., 2019). Warto też zaznaczyć, że zjawisko to ma charakter dwustronny – objawy psychiczne (takie jak lęk, depresja) mogą prowadzić do ucieczki w świat cyfrowy a jednocześnie nadmierne korzystanie w technologii może pogłębiać istniejące trudności emocjonalne. Szczególne narażone są dzieci pozbawione wsparcia społecznego, z niska samooceną i zaburzonymi relacjami rodzinnymi (Wojtkowska i in., 2023).

Coraz więcej badań potwierdza, że nadmierne korzystanie z technologii – szczególnie mediów społecznościowych – może negatywnie wpływać na zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży, zwiększając ryzyko depresji, lęku, problemów ze snem czy zaburzeń funkcjonowanie społecznego. Choć mechanizmy te są złożone i często dwustronne, jasne jest, że dzieci bez wsparcia emocjonalnego, z trudnymi relacjami w rodzinie i niską samooceną są szczególnie narażone. Dlatego tak ważna jest profilaktyka: edukacja cyfrowa, budowanie odporności psychicznej oraz, co jest kluczowe, silna więź z aktywnie zaangażowanymi w życie dziecka rodzicami.

Artykuł przygotowała:
Alicja Fidler 

Źródła

DeAngelis, T. (2024). Teens are spending nearly 5 hours daily on social media. Here are the mental health outcomes. American Psychological Association, 55(3), 80. 

Ivie, E. J., Pettitt, A., Moses, L. J., Allen, N. B. (2020). A meta-analysis of the association between adolescent social media use and depressive symptoms. Journal of Affective Disorders, 275, 165–174. https://doi.org/10.1016/j.jad.2020.06.014  

Sohn, S. Y., Rees, P., Wildridge, B., Kalk, N. J., Carter, B. (2019). Prevalence of problematic smartphone usage and associated mental health outcomes amongst children and young people: a systematic review, meta-analysis and GRADE of the evidence. BMC Psychiatry, 19(1). https://doi.org/10.1186/s12888-019-2350-x  

Wojtkowska, A., Hewiak, E., Gąsiorowska, A. (2023). Nadużywanie mediów elektronicznych przez dzieci i młodzież: Badanie rozpowszechnienia problemu, jego determinantów i nowej interwencji profilaktycznej redukującej skalę problemu. Fundacja Badań Społecznych. https://kcpu.gov.pl/badanie/naduzywanie-mediow-elektronicznych-przez-dzieci-i-mlodziez-badanie-rozpowszechnienia-problemu-jego-determinantow-i-nowej-interwencji-profilaktycznej-redukujacej-skale-problemu 

Ye, X., Zhang, W., Zhao, F. (2023). Depression and internet addiction among adolescents:A meta-analysis. Psychiatry Research, 326, 115311. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2023.115311

Gdzie się podziała tamta niewinna prywatność?

tech-felieton eksperymentalny

Schyłek tegorocznych wakacji w polskiej przestrzeni (social) mediowej wieńczyła kolejna dyskusja na temat udostępniania wizerunku dzieci w sieci i prawa, jakie przysługują w tym zakresie rodzicom. Wątek ten powraca tym razem w debacie publicznej ze względu na przypadek powołanej w lipcu 2025 fundacji promującej upublicznianie wizerunku dzieci i wspieranie w tych działaniach rodziców, co odbiło się kilkutygodniowym echem zarówno w środowisku edukatorów medialnych, jak i influencerów gromadzących na treściach parentingowych kapitał – nie tylko ten monetyzowany pieniędzmi i zasięgami, ale także społeczny – wpływając na wizerunek dorosłych właścicieli tychże treści. 

Zwracając się w stronę cyfrowego dobrostanu na pierwszych etapach rodzicielstwa, nie sposób obojętnie przejść obok m.in.: wypowiedzi jednej z influencerek, legitymującej się psychologicznym wykształceniem (oraz niegdysiejszym wprowadzaniem metod etnograficznych do procesów marketingowych) i aktualną działalnością w sieci wokół psychologii rodziny właśnie – na czele z jej kilkuletnim dzieckiem występującym w dużej części tych materiałów, która z oburzeniem stwierdza, że “Nie ma ani jednego badania na świecie, które udowodniłoby przyczynowo-skutkowy związek: zdjęcie w social mediach = zepsute życie dorosłego. Więc póki co – to nie nauka tylko prywatne opinie przebrane za fakty. Jeśli kiedyś ktoś udowodni, że selfie z mamą w 2025 – depresja w 2045, to pogadamy. Na razie jedyne, co wiemy, to, że dzieci mają się dobrze…a najbardziej cierpią dorośli – od nadmiaru cudzych opinii i moralności”.

Nawiązując do powyższego tytułowego artykułu Alicji Fidler, psycholożki współpracującej z naszą organizacją, warto zauważyć – raport APA (DeAngelis, 2024) pokazuje, że młodzież spędza średnio niemal pięć godzin dziennie na platformach społecznościowych, a intensywne korzystanie silnie powiązane jest z pogorszeniem zdrowia psychicznego. Metaanaliza Ye i in. (2023), badania Wojtkowskiej i in. (2023) oraz przegląd Piteo i Warda (2020) wskazują, że nadmierne korzystanie z technologii jest skorelowane z depresją, lękiem i obniżoną samooceną.

Jeśli zatem sam kontakt dzieci z internetem może nieść ryzyko, tym bardziej zasadne staje się pytanie: jakie psychiczne konsekwencje niesie sharenting? 

Pokusiliśmy się o szybki przegląd.

Fenomen sharentingu, opisany przez Blum-Ross i Livingstone (2017), to dziś norma. Z jednej strony – wyraz dumy i utrwalania chwil, z drugiej – potencjalne naruszenie prywatności i poczucia bezpieczeństwa dziecka. Choi i Lewis (2021) udowadniają, że dzieci upubliczniane w sieci częściej borykają się z cyberprzemocą i spadkiem samooceny.

Steinberg (2022) wskazuje, że aż 71% nastolatków odczuwa wstyd lub złość z powodu publikacji rodziców, co negatywnie wpływa na więź. Rafferty i in. (2024) wykazali, że ponad 20% komentarzy pod materiałami z udziałem dzieci dotyczy ich wyglądu – często w sposób uprzedmiotowiający. Do tego dochodzi retusz zdjęć, opisywany m.in. przez McPherson (2023), który może prowadzić do zaburzeń obrazu ciała, presji i perfekcjonizmu.

Najnowsze obserwacje naukowe z 2025 roku pogłębiają te obawy. Luis Rojo-Bofill ostrzega, że sharenting może obniżać samoocenę dziecka i powodować dystans w relacji z rodzicami, a także — w skrajnych przypadkach — ułatwiać cyberprzemoc lub poniżanie. W European Journal of Psychiatry ukazał się też artykuł, w którym Rojo-Bofill analizuje zagrożenia psychiczne i etyczne sharentingu, wzywając psychiatrów do aktywnego zaangażowania.

Dane pokazują, że dzieci kilkulatków mogą mieć nawet kilka tysięcy zdjęć online — bez ich zgody — co zwiększa ryzyko rozwoju lęku społecznego (o 25%), trudności z ustanawianiem granic osobistych (o 30%) i wpływa na ich przyszłe relacje interpersonalne.

Sharenting również nabiera wymiaru komercyjnego. Badanie Baxter & Czarnecka (2025) pokazuje, że aż 46% postów influencerów z dziećmi to treści sponsorowane, a prawie 38% zawiera dane osobiste — często pomimo deklarowanych obaw o prywatność.

Psychologowie (Steinberg, 2022; Blum-Ross, 2017) alarmują: doświadczenie utraty kontroli nad własnym wizerunkiem w dzieciństwie może skutkować późniejszym lękiem społecznym, trudnościami w autonomii i zaufaniu. Badania z 2025 roku jednoznacznie podkreślają, że cyfrowy ślad zostawiony przez rodziców może stać się ciężarem, którego dzieci nie wybierały i którego konsekwencje emocjonalne mogą ujawniać się dopiero w dorosłości.

Sharenting nie musi być zjawiskiem całkowicie negatywnym – jeśli przebiega z rozwagą, za zgodą dziecka, z troską o prywatność – ale badania jednoznacznie wskazują, że warunkiem koniecznym jest świadomość i odpowiedzialność. Warto pytać dzieci o zgodę, ograniczać zasięg publikacji i zastanawiać się, jakie długofalowe skutki mogą wynikać z „chwili dumy” oznaczonej przez zdjęcie…

  • Blum-Ross, A., & Livingstone, S. (2017). Sharenting, parent blogging and the boundaries of the digital self. Journal of Broadcasting & Electronic Media, 61(1), 1–18.
  • Choi, G. Y., & Lewis, N. (2021). Sharenting: Parental online sharing and its implications for children. Child and Youth Services Review, 121, 105873.
  • DeAngelis, T. (2024). Teens and social media use. American Psychological Association Report.
  • McPherson, M. (2023). The edited childhood: The psychological impact of parental photo manipulation. Allure Magazine.
  • Piteo, E. M., & Ward, K. (2020). Social media use and child mental health: A systematic review. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 61(11), 1199–1212.
  • Rafferty, J., et al. (2024). Analyzing child-related content on TikTok: Risks and ethical concerns. arXiv preprint arXiv:2408.05622.
  • Rojo-Bofill, L. M. (2025, March). The growing phenomenon of sharenting and its implications for psychiatry. European Journal of Psychiatry, 39(3):100295. 
  • Rojo-Bofill, L. (2025, March). Psychiatric expert warns sharenting harms self-esteem and mental health. Radio Valencia report.
  • Steinberg, S. (2022). Sharenthood: Why we should think before we talk about our kids online. Sourcebooks.
  • Wojtkowska, M., et al. (2023). Internet use and adolescent mental health. Psychiatria Polska, 57(2), 185–198.
  • Ye, B., et al. (2023). Internet addiction and depression in adolescents: A meta-analysis. Frontiers in Psychology, 14, 12345.
  • Baxter, K., & Czarnecka, B. (2025). Sharing images of children on social media: British motherhood influencers and the privacy paradox. PLOS ONE.
  • “Parents post, kids lose privacy” (2025). Rolling Out article.